سنگ کیسه صفرا چه علائمی دارد و درمان قطعی آن چیست؟

سنگ کیسه صفرا عارضه‌ای است که در اثر رسوب مواد صفراوی در کیسه صفرا رخ می‌دهد و ممکن است با علائمی همچون درد شکم، زردی چشم‌ها و احساس تهوع و… خود را نشان دهد. سنگ کیسه صفرا به علت بالا رفتن کلسترول و رسوب صفرا تشکیل می‌شود اما عوامل متعددی می‌توانند بر احتمال ایجاد سنگ کیسه صفرا تاثیر بگذارند. برای درمان این مشکل، تا زمانی که سنگ کیسه صفرا علامتی نداشته باشد پزشک با تجویز دارو و بررسی علائم بیمار از پیشرفت بیماری جلوگیری خواهد کرد اما زمانی که علائم بیمار ظاهر شود، جراحی لازم است. در سال‌های اخیر اغلب پزشکان با جراحی لاپاراسکوپی، کیسه صفرا را خارج می‌کنند. البته در صورتی که بیمار دچار عفونت شده باشد ممکن است روش‌های درمان دیگری جایگزین شود تا از پخش شدن عفونت جلوگیری شود. در مجموع اغلب افرادی که دچار سنگ کیسه صفرا می‌شوند بهبود می‌یابند و هیچگونه عوارض جدی را تجربه نخواهند کرد.

سنگ کیسه صفرا چیست؟

سنگ کیسه صفرا چیست؟

منظور از سنگ کیسه صفرا، رسوب‌های سنگ مانندی است که در کیسه صفرا تشکیل می‌شوند. کیسه صفرا نوعی ارگان کیسه مانند است که حاوی صفراست و صفرا نوعی مایع گوارشی است که توسط کبد تولید می‌شود تا چربی را تجزیه و هضم کند و متشکل از کلسترول، آب، چربی، نمک صفراوی و بیلی‌روبین است.

سنگ‌های صرفا از صفرای سفت‌ شده تشکیل شده‌اند و اگر صفرا حاوی مقادیر بالایی کلسترول، بیلی‌روبین یا نمک‌های صفراوی باشد، آب آن از دست رفته و به صورت سنگ سفت می‌شود. سنگ‌های صفراوی می‌توانند یا به صورت یک سنگ صفرای بزرگ به اندازه یک توپ گلف باشند یا سنگ‌های کوچک باشند و در برخی موارد هم ترکیبی از این دو حالت وجود دارد.

انواع سنگ کیسه صفرا

ظاهر سنگ کیسه صفرا بر حسب نوعش متفاوت خواهد بود. از نظر ترکیب بندی، سه نوع سنگ کیسه صفرای اصلی وجود دارد:

سنگ کیسه صفرای کلسترولی

رایج‌ترین نوع سنگ کیسه صفرا "سنگ‌های کلسترولی" هستند که اغلب به صورت گچ سفید یا زرد مایل به سبز هستند. دلیل این رنگ‌ها، کلسترول حل‌نشده به عنوان اصلی‌ترین جزء سنگ است.

سنگ کیسه صفرای رنگدانه‌ای

سنگ کیسه صفرای رنگدانه‌ای سنگ‌های قهوه‌ای تیره یا سیاهی هستند که حاوی بیلی‌روبین می‌باشند. دلایل اصلی آن شاید مشکلات خونی اعم از کم‌خونی همولیتیک و بیماری‌های کبدی مثل یرقان و سیروز باشد.

سنگ کیسه صفرای ترکیبی

سنگ‌های کیسه صفرای ترکیبی، همان‌طور که از اسمشان پیداست ترکیبی از سنگ‌های رنگدانه‌ای و کلسترولی هستند و ظاهری گِل مانند و چسبناک دارند. معمولاً در پی عفونت مجرای صفراوی، کبد، یا پانکراس ایجاد می‌شوند.

سنگ کیسه صفرا چه علائمی‌ دارد؟

سنگ کیسه صفرا چه علائمی‌ دارد؟

فردی که دچار سنگ کیسه صفرا است شاید در بدن خود “سنگ‌های خاموش” داشته باشد. مطالعات نشان می‌دهند که اکثر افرادی که سنگ‌های خاموش دارند شاید هیچ گونه علامتی را برای مدت‌ها تجربه نکنند و برای سالیان سال بی‌علامت مانده و نیازی به درمان نداشته باشند. شاید پزشک نتواند سنگ‌های خاموش را تشخیص دهد تا زمانی که باعث ناراحتی در بیمار شوند. (منبع 1، منبع 2)

برای افرادی که خیلی هم خوش‌شانس نیستند، اغلب، علائم سنگ کیسه صفرا به صورت زیر است:

  • درد حاد و شاید بسیار شدید که خیلی ناگهانی رخ می‌دهد. شاید چند دقیقه یا حتی چند ساعت طول بکشد. این درد معمولاً به عنوان حمله کیسه صفرا شناخته می‌شود. بیمار شاید آن را در قسمت بالا و سمت راست شکم و اغلب در زیر قفسه سینه احساس کند.
  • درد بین کتف‌ها
  • علائم ناخوشی و ناراحتی پس از خوردن غذاهای چرب
  • تب و لرز به خاطر التهاب کیسه صفرا
  • زردی یا یرقان
  • احساس درد و حساسیت در ناحیه بالایی و سمت راست شکم
  • تهوع و استفراغ
  • سوء‌هاضمه و نفخ
  • ادرار تیره
  • مدفوع رسی‌رنگ

حملات کیسه صفرا معمولاً پس از غذاهای سنگین اتفاق می‌افتند. شانس بروز آن‌ها هم معمولاً در غروب یا شب بیشتر است. معمولاً درد با حرکت سنگ کیسه صفرا از بین می‌رود در واقع به این دلیل که سنگ‌ها دیگر در مسیر صفراوی نیستند. اگر مجرا برای بیش از چند ساعت بسته بماند، عوارضی ممکن است رخ دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمود؟

ابتلا به مشکل کیسه صفرا خصوصاً سنگ کیسه صفرا در دراز مدت شاید مشکلات را تشدید کند. ممکن است به مرحله غیرقابل‌ بازگشتی برسید که صرفاً برداشتن کیسه صفرا می‌تواند مشکلتان را حل کند. در این مرحله، شما باید توسط یک متخصص کیسه صفرا ویزیت شوید، که شاید به شما جراحی برداشتن کیسه صفرا را توصیه کند.

پس، برای این که دچار تروما یا مجبور به جراحی نشوید، اگر هر کدام از علائم اشاره شده را پیدا کردید، فوراً به یک متخصص گوارش مراجعه کنید.

افرادی که هر کدام از علائم زیر را حین یا پس از حمله کیسه صفرا پیدا می‌کنند باید فوراً به پزشک مراجعه کنند:

  • درد شکمی‌که بیش از 5 ساعت طول می‌کشد.
  • تهوع و استفراغ
  • تب یا لرز
  • زرد شدن پوست یا سفیدی چشم – که به آن یرقان می‌گویند.
  • ادراری که به رنگ چای درآمده یا مدفوعی که روشن است.

این علائم شاید نشانه‌ای از عفونت یا التهاب جدی کیسه صفرا، کبد یا پانکراس باشند.

تشخیص سنگ کیسه صفرا

تشخیص سنگ کیسه صفرا

پزشک از سابقه پزشکی شما، معاینه فیزیکی و آزمایشات خون و تصویربرداری برای تشخیص سنگ کیسه صفرا استفاده خواهد کرد. در واقع متخصص از شما درباره علائمتان سوال خواهد کرد. حین معاینه فیزیکی، پزشک متخصص بدنتان را معاینه می‌کند و تمرکز ویژه‌ای روی درد در ناحیه شکم شما دارد.

پزشکتان شاید از آزمایشات و تصویربرداری‌های زیر برای تشخیص سنگ کیسه صفرا کمک بگیرد:

  • آزمایش خون: پزشکتان شاید نمونه خون از شما بگیرد و آن را به آزمایشگاه برای بررسی بفرستد. آزمایش خون می‌تواند علائم عفونت یا التهاب مجاری صفراوی، کیسه صفرا، پانکراس یا کبد را مشخص کند.
  • آزمایش ادرار: آزمایش ادرار هم شاید برای کمک به تشخیص مشکلات کیسه صفرا مفید باشد؛ چون سطح مواد شیمیایی مثل آمیلاز غیرطبیعی خواهد شد. آمیلاز آنزیمی ‌است که در هضم کربوهیدرات نقش دارد و لیپاز هم آنزیمی‌ است که به تجزیه چربی کمک می‌کند.
  • سونوگرافی: سونوگرافی بهترین تصویربرداری برای پیدا کردن سنگ کیسه صفرا است. سونوگرافی از دستگاهی به نام transducer استفاده می‌کند که امواج صوتی ایمن و بدون درد را از ارگان‌های شما منعکس می‌کند تا تصویری از ساختار آن‌ها بسازد. اگر سنگ کیسه صفرا داشته باشید، در تصویر مشاهده خواهند شد. گاهاً پزشک متخصص سنگ‌های خاموشی را پیدا می‌کند که برای شما علامتی ایجاد نکرده‌اند.
  • سی‌تی‌اسکن: سی تی اسکن ترکیبی از اشعه ایکس و فناوری رایانه‌ای را به کار می‌گیرد تا تصاویری از پانکراس، کیسه صفرا، و مجاری صفراوی شما ایجاد کند. سی‌تی‌اسکن می‌تواند سنگ کیسه صفرا یا عوارضی مثل عفونت و انسداد کیسه صفرا یا مجاری صفراوی را نشان دهد. البته سی‌تی‌اسکن ممکن است سنگ کیسه صفرایی را که همین الان در بدنتان دارید نبیند.
  • ام‌آر‌آی: دستگاه ام‌آر‌آی از امواج رادیویی و آهن‌ربا برای تولید تصاویر جزئی از ارگان‌ها و بافت‌های نرم شما بدون اشعه ایکس استفاده می‌کند. ام‌آر‌آی می‌تواند سنگ کیسه صفرا در مجاری صفراوی را نشان دهد.
  • اسکن از سیستم صفراوی یا اسکن اسید هیدروکسیل ایمینودیاستیک (HIDA) یا اسکن کبدی-صفراوی از مواد رادیواکتیو ایمن برای تولید تصاویری از مسیر صفراوی شما استفاده می‌کند. شما روی یک میز دراز می‌کشید در حالی که متخصص دز پایینی از ماده رادیواکتیو را به درون رگی در بازوی شما تزریق می‌کند. نوعی دوربین خاص حین حرکت ماده رادیواکتیو در مجرای صفراوی شما از آن عکس می‌گیرد. پزشکان از اسکن از سیستم صفراوی برای تشخیص انقباضات غیرطبیعی کیسه صفرا یا انسداد در مجاری صفراوی استفاده می‌کنند.
  • کلانژیوگرافی آندوسکوپیک عقب‌گرد یا ای‌آرسی‌پی(ERCP): ERCP آندوسکوپی گوارشی فوقانی را با اشعه ایکس ترکیب می‌کند تا مشکلات مجاری صفراوی یا پانکراس شما را درمان کند. ERCP به پزشک متخصص کمک می‌کند تا مکان مجرای صفراوی دچار مشکل و سنگ‌های کیسه صفرا را مشخص کند. این آزمایش تهاجمی‌تر بوده یعنی از ابزارهای بیشتری درون بدن شما نسبت به بقیه آزمایشات استفاده می‌کند. پزشکان از آن خیلی انتخابی و معمولاً برای برداشتن سنگ کیسه صفرایی که در مسیر صفراوی گیر کرده استفاده می‌کنند.

درمان سنگ کیسه صفرا

در فرایند درمان سنگ کیسه صفرا توجه به علائم بیمار بسیار مهم است. بیمارانی که علامتی ندارند در بیشتر موارد به درمان خاصی هم نیاز نخواهند داشت. ممکن است پزشک با تجویز دارو و چکاپ‌های مداوم، سیر پیشرفت بیماری و بهبودی بیمار را زیر نظر داشته باشد تا در صورت بروز علائم ناخوشایند، درمان قطعی را اتخاذ نماید.

دارو درمانی

دارو درمانی

دو داروی اورسودیول و چنودیول حاوی اسیدهای صفراویی‌ای هستند که می‌توانند سنگ‌های کیسه صفرا را بشکنند. این داروها بهترین استفاده را در شکستن سنگ‌های کلسترولی کوچک دارند. شکسته‌ شدن همه سنگ‌ها شاید ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان ببرد.

اورسودیول برای حل‌کردن سنگ‌های کیسه صفرا در افرادی مناسب است که نمی‌خواهند جراحی شوند یا نمی‌توانند تحت عمل برداشتن سنگ کیسه صفرا قرار گیرند. اورسودیول همین‌طور برای پیشگیری از تشکیل‌شدن سنگ کیسه صفرا در افراد دچار اضافه وزن که خیلی سریع در حال کاهش وزن هستند مفید است.

برای مدیریت علائم مرتبط با سنگ کیسه صفرا، شاید بتوانید از داروهای مسکن بدون نسخه و استامینوفن استفاده کنید. در صورت نیاز شاید پزشکتان داروهای مسکن قوی‌تری تجویز کند. اگر سنگ کیسه صفرای شما عامل عفونت بوده باشد، شاید نیاز به آنتی‌بیوتیک داشته باشید که اصولاً به صورت وریدی در بیمارستان به شما تزریق می‌شوند.

شاک ویو

شاک ویو

سنگ‌شکنی برون‌ بدنی با شاک ویو (ESWL) امروزه برای درمان سنگ‌های درون کیسه صفرا و مجاری صفراوی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف این درمان شکستن یا خرد کردن سنگ‌های کیسه صفرا با ارسال شاک ویو از طریق بافت نرم بدن است.

دستگاهی که شاک ویو را تولید می‌کند برای شکستن سنگ‌های کیسه صفرا به تکه‌های بسیار ریز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • این تکه‌های ریز بدون ایجاد انسداد می‌توانند از مسیر صفراوی عبور کنند.
  • این کار معمولاً در کنار ERCP انجام می‌شود تا یک سری از سنگ‌ها از میان بروند.

پس از عمل ESWL برای سنگ‌های کیسه صفرا اغلب یک دوره درمان خوراکی اسید صفراوی تجویز می‌شود (بین 8 تا 30 ماه) تا تکه‌های سنگ کامل از بین بروند.

کلانژیوگرافی آندوسکوپیک عقب‌گرد یا ای‌آرسی‌پی (ERCP)

کلانژیوگرافی آندوسکوپیک عقب‌گرد یا ای‌آرسی‌پی

ERCP برای معاینه مجاری صفراوی به کمک یک اندوسکوپ استفاده می‌شود. اندوسکوپ نوعی لوله منعطف است که از دهان شما وارد معده و یا دیگر نقاط بدن می‌شود. مواد کنتراست یددار به درون مجاری صفراوی تزریق می‌شوند تا جای سنگ‌های کیسه صفرا که احتمالاً باعث انسداد شده‌اند را مشخص کنند. گاهاً سنگ‌هایی را می‌توان با موفقیت به کمک ERCP از بین برد.

کلانژیوگرافی تراکبدی زیر پوستی (PTC)

کلانژیوگرافی تراکبدی زیرپوستی (PTC)

PTC را با برش کوچک روی پوست و وارد کردن نوعی سوزن به درون مجاری صفراوی انجام می‌دهند. مواد کنتراست یددار به درون مجاری صفراوی تزریق می‌شوند تا جای سنگ‌های کیسه صفرایی که احتمالاً باعث انسداد شده را مشخص کنند. می‌توان برخی سنگ‌ها را حین PTC از بین برد یا مواردی هم شاید با بای‌پس کردن و قرار دادن یک کاتتر (لوله باریک و کوچک) در محل جراحی انجام شود.

جراحی برداشتن کیسه صفرا

جراحی برداشتن کیسه صفرا

اگر سنگ کیسه صفرای شما باعث ایجاد مشکل برای شما شده که نیاز به درمان داشته باشد، اصلی‌ترین درمان سنگ کیسه صفرا برداشتن آن است. کیسه صفرا ارگان حیاتی‌ای نیست یعنی فرد می‌تواند بدون داشتن کیسه صفرا زندگی عادی داشته باشد. تصمیم مبنی بر برداشتن کیسه صفرای شما بستگی به این دارد که هر چند وقت یک بار دچار علائم می‌شود، علائمتان چقدر شدید است و این که سنگ‌های شما چه مشکلاتی را برای شما ایجاد کرده‌اند. در تصمیمتان باید سن و سلامت عمومی‌تان را هم در نظر بگیرد. پزشک یا جراح شما می‌تواند گزینه‌های پیش روی شما را توضیح دهد و به هر سوالی هم که دارید پاسخ دهد.

جراحی برداشتن کیسه صفرا، کولسیستکتومی ‌نامیده می‌شود. این جراحی به دو شکل کلی زیر قابل انجام است:

  • جراحی باز (برداشتن کیسه صفرا به صورت باز): نوعی جراحی است که جراح به کمک یک برش باز و بزرگ (5 تا 7 اینچ) درون شکم، کیسه صفرا را برمی‌دارد. جراحی باز بیشتر زمانی مطرح خواهد بود که مسیر صفراوی یا کیسه صفرا دچار التهاب شدید شده که ممکن است منجر به پاره‌شدن کیسه صفرا شود. به دلیل اندازه برش، بیماران معمولاً درد بیشتری احساس می‌کنند و زمان بیشتری هم برای ریکاوری نیاز دارند.
  • جراحی لاپاروسکوپی (LC): نوعی جراحی کم تهاجمی ‌برای برداشتن کیسه صفرا است که از طریق 4 الی 5 برش کوچک (هر کدام با طول یک اینچ یا کمتر) به جای ایجاد برش بزرگ در شکم انجام می‌شود. ابزارهای جراحی از طریق این برش‌های کوچک وارد می‌شوند مثلاً لاپاروسکوپ که نوعی لوله باریک مجهز به دوربین است. این کار به جراح اجازه می‌دهد خیلی واضح تمام ابعاد کیسه صفرا را روی یک صفحه مانیتور قبل از برداشتن دقیق و ایمن آن ببیند.

سایر روش‌های درمانی

برای از بین بردن سنگ کیسه صفرا روش‌های درمانی دیگری نیز وجود دارد که هنوز به طور گسترده مورد بررسی و آزمایش قرار نگرفته‌اند اما در تحقیقات انجام شده، توانسته‌اند نتایج خوبی از خود نشان دهند.

  • جراحی برش کیسه صفرا و زه‌کشی صفرا از طریق پوست: اگر سنگ‌های موجود در کیسه صفرای شما باعث انسداد اسید صفراوی و عفونت متعاقب آن شده باشد، کیسه صفرای شما باید برداشته شود. اما اگر برای انجام جراحی خیلی بیمار باشید یا عوارض دیگری پدید آمده باشد، شاید از لوله تخلیه (Drainage) استفاده شود که آن را از طریق پوست شکمتان وارد کیسه صفرا می‌کنند. این کار موقتاً به عنوان میان‌بر برای انسداد عمل کرده و هر گونه عفونت را هم تخلیه می‌کند. (منبع)
  • متیل ترت-بوتیل اتر: این محلول یا مواد شیمیایی مشابه را می‌توان از طریق پوست به درون کیسه صفرا تزریق کرد تا سنگ‌ها حل شوند. البته خیلی روش رایجی نیست. (منبع)

سیر بهبود و درمان سنگ کیسه صفرا

پیش‌آگهی کلی این بیماری بسیار عالی است و اکثر افراد کاملاً بهبود می‌یابند. کمتر از 50 درصد بیمارانی که سنگ کیسه صفرا دارند از خودشان علامت نشان می‌دهند و عوارض آن بسیار نادر است. (منبع)

سنگ‌های کیسه صفرایی که علامتی ایجاد نمی‌کنند خیلی بعید است که باعث مشکل شوند. مرگ ناشی از سنگ کیسه صفرای باعلامت بسیار نادر است. عوارض جدی هم خیلی نادر هستند که اگر هم اتفاق بیفتند، معمولاً ناشی از سنگ‌هایی است که درون مجرای صفراوی است یا پس از جراحی پدیدار می‌شوند.

در مجموع، احتمال بروز هرگونه عارضه ناشی از سنگ کیسه صفرا یا فرایندهای درمانی آن کم است و اغلب افرادی که به سنگ کیسه صفرا مبتلا شده‌اند درمان خواهند شد و به راحتی به زندگی خود ادامه خواهند داد.

عوارض سنگ کیسه صفرا

عوارض سنگ کیسه صفرا

خیلی از سنگ‌های کیسه صفرا در کیسه صفرای شما می‌مانند و گاهاً می‌توانند بدون ایجاد هیچ مشکلی از طریق مدفوع از بدنتان دفع شوند. اما گاهاً می‌توانند حرکت کنند و باعث بروز عوارضی شوند. شاید مسیر منتهی به ارگان‌های داخلی بدن را مثل کیسه صفرا، کبد، پانکراس و روده کوچک مسدود کنند و باعث التهاب، ورم یا عفونت شوند.

برخی از رایج‌ترین عوارض عبارتند از:

  • کولیک صفراوی: شایع‌ترین عارضه است و اگر سنگ‌ها حرکت کنند، کیسه صفرا یا مجرای آن (لوله متصل شونده) ممکن است دور آن‌ها تنگ‌شده که درد ایجاد می‌کند.
  • التهاب کیسه صفرا: این التهاب دومین مشکل رایج در این رابطه است. می‌تواند منجر به عفونت و آسیب به کیسه صفرای شما شود. اگر عفونت دارید، نیاز به آنتی‌بیوتیک خواهید داشت که معمولاً به صورت وریدی در بیمارستان تزریق می‌شود.

عوارض دیگری که در زیر فهرست‌ شده خیلی رایج نیستند اما در عین حال می‌توانند جدی‌تر باشند:

  • زردی: اگر سنگ کیسه صفرا از کیسه بیرون بیاید و مسیر صفراوی را ببندد، جریان صفرا ممکن است متوقف شود. این مسئله باعث زرد شدن چشم‌ها و پوست شما می‌شود.
  • التهاب پانکراس یا پانکراتیت: سنگ‌های کیسه صفرا شاید از مسیر صفراوی به سمت پایین حرکت کنند و دهانه مسیر پانکراس را ببندند. این مسئله باعث بروز التهاب در لوزالمعده شده که حالت بسیار جدی و خطرناکی برای بیمار است.
  • کلانژیت: اگر سنگ کیسه صفرا کاملاً مسیر صفراوی شما را ببندد، شاید مسیر دچار عفونت شود که نیاز به درمان فوری دارد.
  • قولنج یا انسداد روده ناشی از سنگ کیسه صفرا: اگر سنگ‌های بزرگ (بالای 2.5 سانتی متر) از کیسه صفرای شما بیرون بیایند، این احتمال وجود دارد که گیر کرده و روده شما را مسدود کنند.
  • سرطان کیسه صفرا: در موارد نادر، سنگ کیسه صفرا با سرطان کیسه صفرا در ارتباط است که البته علیت مستقیم برای آن هنوز پیدا نشده است.

اگر دچار عوارض ناشی از سنگ کیسه صفرا شده‌اید، پزشکتان هر گونه آزمایش یا درمانی که شاید احتیاج داشته باشید را به شما توضیح خواهد داد.

علت ابتلا به سنگ کیسه صفرا

علت ابتلا به سنگ کیسه صفرا

دلیل بروز سنگ کیسه صفرا عدم تعادل در مواد تشکیل‌دهنده صفرا است که باعث ایجاد سنگ می‌شود. سنگ کیسه صفرا شاید زمانی تشکیل شود که صفرا کلسترول و بیلی‌روبین بیش از اندازه و یا نمک صفراوی کم داشته باشد. دانش‌مندان هنوز کاملاً متوجه نشده‌اند چرا این عدم تعادل اتفاق می‌افتد. همین‌طور اگر کیسه صفرا کاملاً یا به طور مرتب تخلیه نشود، باز هم شانس بروز سنگ وجود خواهد داشت.

چه عواملی احتمال ابتلا به سنگ کیسه صفرا را افزایش می‌دهند؟

متخصصین نمی‌دانند که سنگ‌های رنگدانه‌ای چطور تشکیل می‌شوند. اما سنگ‌های رنگدانه‌ای بیشتر در افراد زیر شایع است:

  • زنان 40 ساله و بالاتر
  • افراد مسن بالای 60 سال
  • چاقی و اضافه وزن
  • بیماری‌های کبدی (سیروز)
  • سطح بالای تری‌گلیسرید
  • سطح بالای کلسترول خون
  • دیابت
  • بیماری‌های خونی مثل کم‌خونی و تالاسمی
  • بارداری یا داشتن چندین فرزند
  • مصرف داروهایی که حاوی استروژن هستند مانند قرص‌های ضدبارداری یا هورمون‌ درمانی جایگزین
  • کاهش وزن خیلی سریع یا دوره‌های روزه‌گیری (مثلاً ماه رمضان)
  • مصرف داروهای کاهنده چربی (عوارضی روی ترکیب صفرا و تشکیل سنگ کیسه صفرای کلسترولی دارند)
  • یک سری از بیماری‌های روده
  • عدم تحرک کافی
  • مصرف الکل
  • استععمال دخانیات
  • بارداری
  • داشتن سابقه خانوادگی سنگ کیسه صفرا

روش‌های جلوگیری از ابتلا به سنگ کیسه صفرا

روش‌های جلوگیری از ابتلا به سنگ کیسه صفرا

شما می‌توانید شانس بروز سنگ کیسه صفرا را با رعایت رژیم غذایی سالم و داشتن تحرک کافی کم کنید تا به وزن مناسبی برسید و آن را حفظ کنید.

در این جا چهار راه را که به شما در داشتن تناسب اندام برای پیش‌گیری از بروز سنگ کیسه صفرا کمک می‌کند، بررسی می‌کنیم.

  1. وزنتان را تدریجی و نه باعجله کم کنید

موثرترین راه برای پیش‌گیری از بیماری سنگ کیسه صفرا در بلندمدت کنترل وزن بدن است. اما کاهش وزن سریع، جراحی بای‌پس معده، یا شرکت در برنامه‌های رژیم غذایی با کالری بسیار کم (کمتر از 800 کالری در روز) می‌توانند شانس بروز سنگ‌های کیسه صفرا را بالا ببرند. رژیم‌های فوری و کاهش وزن سریع ممکن است سطح کلسترول را در صفرا بالا ببرند، که خودش ممکن است باعث افزایش شانس بروز سنگ‌های کیسه صفرای کلسترولی شود.

  1. غذای سالم بخورید

رژیم غذایی نقش مهمی ‌در کاهش بیماری سنگ کیسه صفرا دارد، اما محدود به صرفاً مصرف میوه و سبزی نمی‌شود، و مصرف ترکیب متعادلی از غذاهای گیاه‌محور مانند خشکبار، میوه، سبزی، فیبر، و غذاهای با چربی‌های تک غیراشباع یا چربی چند غیراشباع، همراه با غلات و حداقل گوشت قرمز (ترجیحاً صفر) می‌تواند شانس بروز بیماری سنگ کیسه صفرا را کاهش دهد.

  • غذاهایی را بیشتر مصرف کنید که فیبر زیادی دارند مانند:
  • میوه، سبزی، لوبیا و نخود
  • غلات کامل شامل برنج قهوه‌ای، جوی دوسر، و نان گندم کامل
  • کربوهیدرات‌های فراوری شده و قند کمتری مصرف کنید.
  • از چربی‌های سالم مثل روغن ماهی یا زیتون استفاده کنید تا به کیسه صفرایتان کمک کنید منقبض شود و به طور منظم تخلیه گردد.
  • از چربی‌های ناسالم مانند آن‌هایی که در دسرها و غذاهای سرخ‌شده وجود دارد پرهیز کنید.
  1. ورزش کنید

فعالیت بدنی منظم می‌تواند به کاهش شانس بروز سنگ کیسه صفرا کمک کند. شدت ورزش خیلی مهم نیست. فعالیت بدنی منظم معادل حداقل 150 دقیقه در هفته یا 30 دقیقه پنج بار در هفته می‌تواند پیامدهای سلامت را بهبود داده و از افزایش وزن جلوگیری کند.

  1. داروهای پیش‌گیرانه مصرف کنید

در افرادی که شانس بالایی برای ابتلا به سنگ کیسه صفرا دارند، مانند افرادی که قصد جراحی کاهش وزن دارند، Joshi بیان می‌کند که داروهایی مانند اورسودیول می‌تواند برای پیش‌گیری از بروز سنگ کیسه صفرا و در واقع حل‌کردن این سنگ‌ها موثر باشد. داروهای کاهنده کلسترول نیز می‌توانند بروز بیماری سنگ کیسه صفرا را کاهش دهند.

مشکلات سنگ کیسه صفرا همین‌طور با پرهیز از مصرف گروه خاصی از داروهای کاهنده کلسترول و هورمون درمانی‌های جایگزین مانند داروهای پس از یائسگی یا قرص‌های ضدبارداری قابل پیشگیری هستند.

سوالات متداول

آیا می‌توان علائم سنگ کیسه صفرا را نادیده گرفت و به پزشک مراجعه نکرد؟

خیر، نادیده گرفتن علائم سنگ کیسه صفرا عواقب جبران ناپذیری برای فرد به ارمغان خواهد آورد، بنابراین به محض مشاهده علائم حتما و فورا به پزشک مراجعه نمایید.

آیا سنگ کیسه صفرا خود به خود درمان می‌شود؟

سنگ‌های کوچک گاها ممکن است از طریق مدفوع از بدن دفع شوند بدون این که مشکل خاصی پیدا کنید. سنگ‌های کیسه صفرای بزرگ اغلب در کیسه صفرای شما باقی می‌مانند و برای همین شاید نیاز به جراحی نداشته باشید.

آیا رژیم غذایی من می‌تواند از سنگ کیسه صفرا پیش‌گیری کند؟

طبق گفته‌های متخصصین، بهترین راه برای محافظت در برابر سنگ کیسه صفرا حفظ وزن مناسب، ورزش منظم، و رعایت عادات غذایی سالم است.

آیا جواب آزمایش منفی به معنای این است که سنگ کیسه صفرا ندارم؟

نه لزوماً. بستگی به نوع و اندازه سنگ‌ها دارد و همین‌طور این که در کجای بدن مشکل ایجاد کرده‌اند. سونوگرافی ممکن است سنگ‌های خیلی کوچک یا سنگ‌های موجود در مجرای صفراوی را شناسایی نکند. شاید نیاز به نوعی اسکن دیگر هم داشته باشید که نشان می‌دهد آیا سنگ‌های کوچکی در مجرای صفراوی شما وجود دارند یا خیر.

سنگ‌های کیسه صفرا چقدر باید بزرگ باشند تا نیاز به جراحی باشد؟

بیش از اندازه سنگ، پزشک بیشتر روی این مسئله تمرکز دارد که آیا نیازی به برداشتن کیسه صفرا وجود دارد یا خیر (مثلاً به خاطر مشکلی که در بدن ایجاد کرده). به هر حال بیمارانی که سنک‌های خیلی بزرگ دارند (بزرگتر از 3 سانتی متر) و بیمارانی که سنگ در کیسه صفرای غیرطبیعی مادرزادی دارند احتمالاً کاندید جراحی برداشتن کیسه صفرا خواهند بود.

آیا سنگ کیسه صفرا می‌تواند حل شود؟

بله. سنگ‌های کیسه صفرا قابل حل‌شدن هستند. در واقع این درمان، نوعی درمان غیرجراحی به نام درمان حل‌کردن سنگ به صورت خوراکی است که به طور خاص برای سنگ‌های کلسترولی کوچک استفاده می‌شود که البته شکستن تمام سنگ‌ها می‌تواند ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان ببرد.

آیا سنگ کیسه صفرا می‌تواند باعث دیابت شود؟

بله. سنگ کیسه صفرا می‌تواند باعث دیابت شود. چاقی و سن رابطه بین دیابت و بیماری سنگ کیسه صفرا را تشدید می‌کند.

آیا سنگ کیسه صفرا می‌تواند از ادرار دفع شود؟

خیر. سنگ کیسه صفرا نمی‌تواند از طریق ادرار دفع شود.

آیا بارداری روی تشکیل سنگ کیسه صفرا اثری دارد؟

در حالی که زنان باردار شانس بیشتری برای ابتلا به سنگ کیسه صفرا نسبت به مردان دارند، این ریسک به دلیل افزایش هورمون‌های مختلف موثر بر شکل‌گیری سنگ کیسه صفرا حین بارداری بیشتر هم می‌شود. (منبع)

آیا سنگ کیسه صفرا باعث تلخی دهان می‌شود؟

عموما خیر، اگر علائم دیگر مرتبط با سنگ کیسه صفرا را ندارید، تلخی دهان شما به عارضه دیگری مربوط است.

آیا سنگ کیسه صفرا باعث تنگی نفس می‌شود؟

خیر تنگی نفس از علائم سنگ کیسه صفرا نیست اما افرادی که کلسترول بالا و اضافه وزن دارند و مبتلا به سنگ کیسه صفرا هستند به دلیل شرایط فیزیکی ممکن است دچار تنگی نفس شوند.

آیا سنگ کیسه صفرا روی کلیه‌ها اثر منفی می‌گذارد؟

شاید، سنگ کیسه صفرا ممکن است شانس بروز سنگ کلیه را افزایش دهد.

آیا کودکان هم ممکن است دچار سنگ کیسه صفرا شوند؟

بله اما خیلی بعید است که علائم سنگ کیسه صفرا را نشان دهند.